Duruşma
Eş Anlamlılar: Mahkeme Oturumu، Yargılama Oturumu، Video Duruşma
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Duruşma, mahkeme dairesinin davayı incelemek, tarafları dinlemek ve dilekçe ile delillerini almak üzere toplandığı belirlenmiş oturumdur; oturumda olanlar hâkimin gözetiminde dava tutanağına (zabıt) geçirilir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
22/1/1435 H tarihli ve M/1 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan Şer'i Yargılama Usulü Kanunu: md. 44–45 (davet süresi ve savunma dilekçesi), md. 55–57 (tarafların gelmemesi; md. 55, 30/3/1441 H tarihli ve M/38 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile değişik), md. 64 (aleniyet), md. 65 (yazılı yargılama; 10/9/1442 H tarihli ve M/78 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile değişik) ve md. 71–72 (tutanak ve elektronik kayıt). İspat Kanunu (M/43, 26/5/1443 H), elektronik olarak yapılan ispat işlemlerine aynı hukuki sonucu tanır (md. 10). Adalet Bakanlığı, Najiz üzerinden elektronik yargılama ve video duruşma imkânı sunar.
Pratik Örnek
Cidde’de bir kiraya veren, bir dükkânın kiracısına karşı 36.000 SAR kira farkı ve tazminat için dava açar. İlk duruşma, kiracıya bizzat tebligat yapılmasından on bir gün sonrasına — yani sekiz günlük yasal davet süresinden sonrasına — Najiz üzerinden video duruşma olarak belirlenir. Kiracı savunma dilekçesini duruşmadan dört gün önce verir ancak oturuma katılmaz; daire yargılamaya devam eder ve karar, kiracıya bizzat tebligat yapıldığı ve dilekçe verdiği için onun yüzüne karşı verilmiş sayılır. Buna karşılık kiraya verenin kendisi kabul edilebilir bir mazeret olmadan gelmeseydi dava işlemden kaldırılır, açılmamış sayılmadan önce yenilenmesini istemek için altmış günü olurdu.
Yaygın Hatalar
- ✗Tebligatın kâğıt üzerinde olması gerektiğini düşünüp Najiz bildirimlerini izlememek — elektronik tutanak ve tebligatlar yazılı belge hükmündedir.
- ✗Kabul edilebilir mazeret olmadan duruşmaya gelmemek — dava işlemden kaldırılır ve altmış gün içinde yenilenmezse açılmamış sayılır.
- ✗Dilekçe ve belgeleri duruşma gününe bırakmak — Genel Mahkeme önünde davalı savunma dilekçesini en az üç gün önce sunmalıdır.
- ✗Video duruşmayı daha az resmî saymak — aynı hukuki sonucu doğurur ve içinde olanlar tutanağa geçirilir.
- ✗Oyalamak için sürekli erteleme istemek — vekilin oyaladığı görülürse mahkeme asilin bizzat gelmesini isteyebilir (md. 53) ve aynı cevap için mehil, hâkimin kabul ettiği bir mazeret olmadan tekrarlanmaz.
Uluslararası Farklılıklar
Aleniyet ve tutanak kuralları pek çok ülkede benzerdir, ancak dijitalleşme düzeyi farklıdır. BAE’de Dubai Mahkemeleri ve Kira Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi uzaktan duruşmaları yaygınlaştırmıştır; Türkiye’de UYAP e-adalet sistemi, belirli durumlarda SEGBİS video duruşmalarıyla birlikte işler; Mısır elektronik yargılamayı kademeli olarak genişletmektedir. Suudi Arabistan ise 1442 H değişikliğinden bu yana yargılamayı esas olarak yazılı hâle getirmesi ve Najiz üzerinden video duruşmaları geniş ölçüde sunmasıyla öne çıkar.
