Yasal ve DüzenleyiciMahkeme Kararı
Eş Anlamlılar: Mahkeme Hükmü، Yargı Kararı، Kesin Hüküm
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Mahkeme kararı (hüküm), yetkili mahkemenin önündeki davanın esasına ilişkin verdiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözen ve hak ve yükümlülüklerini belirleyen karardır; hüküm fıkrası ve gerekçesiyle birlikte bir karar belgesine (sakk) yazılır.
Genel Bakış
Mahkeme kararı (hüküm), yetkili mahkemenin önündeki davanın esasına ilişkin verdiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözen ve hak ve yükümlülüklerini belirleyen karardır; hüküm fıkrası ve gerekçesiyle birlikte bir karar belgesine (sakk) yazılır. Suudi Arabistan’da kararları önce ilk derece mahkemeleri (genel, ticaret, iş, kişisel hâller vb.) verir; bu kararlar Şer’i Yargılama Usulü Kanunu (22/1/1435 H. tarihli M/1 sayılı Kraliyet Kararnamesi) uyarınca istinaf mahkemelerinde, ardından Yüksek Mahkemede incelenebilir.
İtiraz süresi, aleyhine karar verilen tarafın karar belgesinin suretini teslim aldığı veya teslim için belirlenen tarihten başlar (md. 179): istinaf veya inceleme talebi için otuz gün, acele (ihtiyati) işlerde on gündür (md. 187). Süre itirazsız geçerse ya da istinaf mahkemesi kararı onarsa hüküm kesinleşir. Kural olarak, itiraz yolu açık olduğu sürece karar zorla icra edilemez; kararın ivedi icra kaydı taşıması hâli istisnadır (İcra Kanunu md. 10). Yüksek Yargı Konseyinin belirlediği basit davalardaki kararlar istinafa tabi değildir (md. 185).
Gayrimenkul uyuşmazlıklarında, kanunda aksi öngörülmedikçe tahliye ve kira ödemesi dâhil taşınmaz davalarına Genel Mahkeme bakar (Şer’i Yargılama Usulü Kanunu md. 31). Mahkeme kararı, İcra Kanunu’nun 9. maddesinde sayılan icra belgelerinin ilkidir; lehine karar verilen taraf, alacağı tahsil etmek veya taşınmazı tahliye ettirmek için İcra Mahkemesine başvurur. 3/11/1447 H. tarihli M/237 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan yeni İcra Kanunu’nun 28 Ekim 2026’da yürürlüğe girip 1433 H. tarihli kanunun yerini alacağı unutulmamalı; başvuru tarihinde geçerli usul kontrol edilmelidir.
⚖️ Yasal Dayanak
22/1/1435 H. tarihli M/1 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan Şer’i Yargılama Usulü Kanunu: 31. madde (taşınmaz davalarında Genel Mahkemenin görevi) ve 176–204. maddeler (kararlara itiraz yolları ve süreleri). 13/8/1433 H. tarihli M/53 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan İcra Kanunu: 9. madde (icra belgeleri) ve 10. madde (ivedi icra hâli dışında itiraz yolu açıkken zorla icra yapılamaz). Bu kanunun yerini 28 Ekim 2026’dan itibaren 3/11/1447 H. tarihli M/237 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan İcra Kanunu alır.
💡 Pratik Örnek
Dammam’daki bir binanın sahibi, nakit ödediğini iddia eden dükkân kiracısına karşı Genel Mahkemede 60.000 SAR kira borcu ve sözleşme sona erdiği için tahliye davası açar. Mahkeme kiracıyı bedeli ödemeye ve tahliyeye mahkûm eder; taraflar karar belgesinin suretini aynı gün teslim alır. Kiracı otuz gün içinde itiraz etmez ve belgeye kesinleşme şerhi düşülür. Mal sahibi kararı İcra Mahkemesine sunar; icra emri çıkarılıp tebliğ edilir. Kiracı beş gün içinde ödemediği için temerrüde düşmüş sayılır ve banka hesabına haciz konur; tahliye emrinin tebliğinden itibaren beş gün geçtikten sonraki gün icra memuru dükkâna giderek mal sahibine teslim eder.
⚠️ Yaygın Hatalar
- ✗İtiraz süresini kaçırmak — süre, karar suretinin teslim alındığı (veya teslim için belirlenen) tarihten işler, kaybeden tarafın sonradan öğrendiği tarihten değil.
- ✗İlk derece kararının hemen icra edilebileceğini sanmak — ivedi icra kaydı yoksa itiraz yolu açıkken zorla icra edilemez.
- ✗Kararı icra emriyle karıştırmak — karar uyuşmazlığı çözer; tahsilat ve tahliye için İcra Mahkemesine ayrıca başvurmak gerekir.
- ✗Taşınmaz davasını görevsiz mahkemede açmak — kanunda aksi yoksa tahliye ve kira davalarına Genel Mahkeme bakar.
- ✗Süre dolmadan hüküm fıkrasını ve gerekçeyi incelememek — maddi hatalar talep üzerine düzeltilir, belirsizlik için kararı veren mahkemeden yorum istenebilir.
🌍 Uluslararası Farklılıklar
Mısır’da ilk derece mahkemeleri, istinaf mahkemeleri ve Temyiz (Nakız) Mahkemesinden oluşan kademeli bir yapı vardır; Türkiye’de ise 2016’dan beri iki denetim aşaması bulunur: bölge adliye mahkemelerinde istinaf, ardından Yargıtay’da temyiz. BAE’de federal mahkemelerin yanında Dubai ve Abu Dabi’de bağımsız yerel yargı sistemleri vardır. Suudi Arabistan’da yabancı kararlar, karşılıklılık ve kamu düzenine aykırı olmama gibi şartlarla icra hâkimi önünde tenfiz edilir; yeni İcra Kanunu bu kuralları 28 Ekim 2026’dan itibaren yeniden düzenler.
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan’da mahkeme kararı ne zaman kesinleşir?▾
İtiraz süresi itirazsız geçtiğinde veya istinaf mahkemesi kararı onadığında hüküm kesinleşir. Kesinleşme, Şer’i Yargılama Usulü Kanunu’nun 187. maddesi uyarınca karar belgesine ve siciline işlenir.
Karara itiraz süresi ne kadardır?▾
İstinaf veya inceleme talebi için otuz gün, acele işlerde verilen kararlar için on gündür. Süre, karar belgesinin suretinin teslim alındığı veya teslim için belirlenen tarihten başlar.
Karar kesinleşmeden icra edilebilir mi?▾
Kural olarak hayır. İcra Kanunu’nun 10. maddesi, itiraz yolu açıkken zorla icrayı yasaklar; acele işlerde verilen kararlar gibi ivedi icra kaydı taşıyan kararlar istisnadır.
Kira ve tahliye kararlarını hangi mahkeme verir?▾
Şer’i Yargılama Usulü Kanunu’nun 31. maddesine göre tahliye ve kira ödemesi dâhil taşınmaz davalarına Genel Mahkeme bakar. Ancak Ejar’da tescilli birleşik konut kira sözleşmesi, icra belgesi olarak karar gerekmeksizin doğrudan İcra Mahkemesine sunulabilir.
Mahkeme kararı ile icra belgesi arasındaki fark nedir?▾
Mahkeme kararı, İcra Kanunu’nun 9. maddesinde sayılan icra belgelerinden yalnızca biridir; liste sulh tutanaklarını, kıymetli evrakı ve noterlikçe onaylı sözleşme ve belgeleri de kapsar. Her icra edilebilir karar bir icra belgesidir, ancak her icra belgesi bir karar değildir.
