Yasal ve Düzenleyiciİtiraz
Eş Anlamlılar: İstinaf، Kanun Yolu، Karara İtiraz
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
İstinaf, ilk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf mahkemesi önünde başvurulan olağan itiraz yoludur: aleyhine karar verilen veya talepleri tamamen kabul edilmeyen taraf, kararın kaldırılmasını ya da değiştirilmesini ister; inceleme kararın onanmasıyla da sonuçlanabilir.
Genel Bakış
İstinaf, ilk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf mahkemesi önünde başvurulan olağan itiraz yoludur: aleyhine karar verilen veya talepleri tamamen kabul edilmeyen taraf, kararın kaldırılmasını ya da değiştirilmesini ister; inceleme kararın onanmasıyla da sonuçlanabilir. Suudi hukukunda, Yüksek Mahkeme önünde temyiz (bozma talebi) ve yargılamanın yenilenmesi talebiyle birlikte kararlara itirazın üç yolundan biridir (Şer’i Yargılama Usulü Kanunu md. 176).
İstinaf süresi otuz gün, acele işlerde on gündür (md. 187) ve karar belgesinin suretinin teslim alındığı tarihten başlar. İtiraz, kararı veren mahkemeye verilen ve kararın bilgilerini, itiraz sebeplerini ve talepleri içeren bir dilekçeyle yapılır (md. 188); bu mahkeme sebepler ışığında kararını yeniden değerlendirip onayabilir veya değiştirebilir (md. 189). Karşı taraf duruşma istemedikçe istinaf incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılır; istinaf mahkemesi kendiliğinden duruşma açmaya da karar verebilir (md. 185). İstinafta yeni talep kabul edilmez (md. 186).
İstinaf kararından sonra, Şeriat veya mevzuata aykırılık, görevsiz mahkemece karar verilmesi ya da olayın yanlış nitelendirilmesi gibi sınırlı sebeplerle otuz gün (acele işlerde on beş gün) içinde Yüksek Mahkemeden bozma istenebilir (md. 193–194); Yüksek Mahkeme aksine karar vermedikçe bu talep icrayı durdurmaz (md. 196). Kira uyuşmazlıklarında bu, Genel Mahkemenin tahliye veya kira kararının ivedi icra kaydı yoksa ancak itiraz süresi geçince ya da istinaf kararıyla kesinleşeceği anlamına gelir.
⚖️ Yasal Dayanak
22/1/1435 H. tarihli M/1 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan Şer’i Yargılama Usulü Kanunu, 11. Kısım (kararlara itiraz yolları): 176. madde (itiraz yolları), 185–192. maddeler (istinaf, süresi ve usulü), 193–199. maddeler (Yüksek Mahkemede bozma talebi) ve 200–204. maddeler (yargılamanın yenilenmesi). İtiraz dilekçesinin verilmesi ve tebligata ilişkin ayrıntılar Kanunun uygulama yönetmeliğinde düzenlenir.
💡 Pratik Örnek
Riyad Genel Mahkemesi, kiracının 42.000 SAR kira borcunu ödemesine ve daireyi tahliye etmesine karar verir. Kiracının, karar suretini teslim aldıktan sonra otuz günü vardır. Yirmi sekizinci gün aynı mahkemeye bir itiraz dilekçesi verir; mahkemenin dikkate almadığı 12.000 SAR’lık banka havalesini ödediğini ileri sürer ve hesap dökümünü ekler. Kararı veren daire kararında direnir ve dosyayı istinaf mahkemesine gönderir; istinaf mahkemesi dosya üzerinden inceleyip tutarı 30.000 SAR’a indirir ve tahliyeyi onar; karar kesinleşir. Kiracı dilekçeyi otuz birinci gün verseydi istinaf hakkı düşer ve 42.000 SAR’lık karar kesinleşirdi.
⚠️ Yaygın Hatalar
- ✗Otuzuncu günden sonra başvurmak — istinaf hakkı düşer ve karar kesinleşir.
- ✗İlk derece mahkemesine sunulmamış yeni talepler ileri sürmek — 186. madde bunların istinafta kabulünü yasaklar.
- ✗Somut sebep içermeyen genel bir itiraz dilekçesi yazmak — karardaki hatalar ve talepler açıkça belirtilmeli ve belgelerle desteklenmelidir.
- ✗İtirazın icrayı her zaman durdurduğunu sanmak — ivedi icra kayıtlı kararlar itiraza rağmen icra edilir; bozma talebi de Yüksek Mahkeme karar vermedikçe icrayı durdurmaz.
- ✗İstinafı temyizle karıştırmak — temyiz olayların yeniden incelenmesi değildir; Şeriat veya mevzuata aykırılık, görevsizlik gibi sınırlı sebeplere dayanır.
🌍 Uluslararası Farklılıklar
Çoğu sistemde iki denetim aşaması bulunur: maddi olay ve hukuku inceleyen istinaf, ardından hukuki meselelerde yüksek mahkemeye başvuru. Mısır’da bu Temyiz (Nakız) Mahkemesidir; Türkiye’de istinaf bölge adliye mahkemelerine, temyiz ise Yargıtay’a yapılır; BAE’de en üst mahkeme federal ve yerel yargıya göre değişir. Başvuru süreleri ülkeden ülkeye farklıdır; bir ülkenin süresi diğerine uygulanmamalıdır. Suudi sistemine özgü olarak istinaf incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılır ve kararı veren mahkeme dosyayı göndermeden önce kararını yeniden değerlendirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan’da istinaf süresi ne kadardır?▾
Şer’i Yargılama Usulü Kanunu’nun 187. maddesine göre karar belgesinin suretinin teslim alınmasından itibaren otuz gün, acele işlerde verilen kararlar için on gündür.
İstinaf dilekçesi nereye verilir?▾
Karar numarası ve tarihi, itiraz sebepleri ve talepleri içeren dilekçe kararı veren mahkemeye verilir. Kararı veren daire dilekçeyi değerlendirir ve kararında direnirse dosyayı istinaf mahkemesine gönderir.
Her karar istinaf edilebilir mi?▾
Şer’i Yargılama Usulü Kanunu’nun 185. maddesine göre, Yüksek Yargı Konseyinin belirlediği basit davalardaki kararlar dışında tüm ilk derece kararları istinafa tabidir.
Dosya üzerinden inceleme ile duruşmalı istinaf arasındaki fark nedir?▾
Dosya üzerinden incelemede istinaf mahkemesi oturum yapmadan evrakı inceler; duruşmalı istinafta taraflar oturuma katılır. Karşı taraf duruşma istemedikçe dosya üzerinden inceleme esastır ve mahkeme kendiliğinden duruşmaya karar verebilir.
İstinaf mahkemesinin kararına itiraz edilebilir mi?▾
Evet; Şeriat veya mevzuata aykırılık ya da görevsiz mahkemece karar verilmesi gibi sınırlı sebeplerle otuz gün (acele işlerde on beş gün) içinde Yüksek Mahkemeden bozma talep edilebilir.
