Yargı ile Sözleşme Feshi
Eş Anlamlılar: Mahkeme Kararıyla Fesih، Yargısal Fesih، Sözleşmeden Dönme
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Sözleşmenin mahkemece feshi, iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmenin, karşı taraf usulüne uygun ihtara rağmen borcunu ifa etmediği için taraflardan birinin talebi üzerine mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir; gerekiyorsa tazminata da hükmedilir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Mahkemece fesih, 29/11/1444H tarihli ve (M/191) sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan ve 1/12/1444H'deki yayımından 180 gün sonra yürürlüğe giren Medeni İşlemler Kanunu'na dayanır: ihtardan sonra ifa veya fesih ile tazminat talep hakkı için 107. madde, sözleşmesel fesih şartı için 108. madde, ifa imkânsızlığıyla infisah için 110. madde, feshin sonuçları ve sürekli sözleşmelerde geçmişe etkili olmaması için 111. madde, uyuşmazlık çözüm şartının geçerliliğini koruması için 113. madde ve ihtar, ihtarın gerekmediği hâller ve ihtar yolları için 175–177. maddeler. Dava, Şer'i Muhakeme Usulü Kanunu'na göre yetkili mahkemede görülür.
Pratik Örnek
Bir şirket Dammam'da yıllık 96.000 SAR (aylık 8.000 SAR) kirayla bir depo kiraladı ve altı ay için 48.000 SAR peşin ödedi. Beşinci ayda, şirketin iki ay önce mal sahibine yazılı olarak bildirdiği ama yanıt alamadığı bir sızıntı nedeniyle çatının bir kısmı çöktü ve mallar zarar gördü. Şirket, ihtarnameyi ve teknik raporu ekleyerek Genel Mahkeme'de fesih ve tazminat davası açtı. Mahkeme sözleşmeyi feshetti; kira sürekli bir sözleşme olduğundan feshin geçmişe etkisi olmadı: mal sahibi şirketin fiilen yararlandığı dört ayın kirasını (32.000 SAR) tuttu, peşin ödemeden 16.000 SAR'ı iade etmeye ve bilirkişi raporuna göre zarar gören mallar için 20.000 SAR tazminat ödemeye mahkûm edildi. Şirket karar almadan ve sözleşmede fesih şartı yokken depoyu bırakıp gitseydi, kalan kira bedeli kendisinden istenebilirdi.
Yaygın Hatalar
- ✗Karar veya açık fesih şartı olmadan ödemeyi durdurmak ya da taşınmazı terk etmek — zarar gören tarafı sözleşmeyi ihlal eden taraf hâline getirebilir.
- ✗Fesih istemeden önce ihtarı atlamak — kanuni bir istisna yoksa veya açıkça feragat edilmemişse ihtar temel bir şarttır.
- ✗Kira sözleşmesinde ödenen her şeyin iadesini beklemek — sürekli sözleşmelerde fesih geçmişe etkili değildir; yararlanılan dönemin kirası borç olarak kalır.
- ✗Önemsiz bir ihlal için fesih istemek — ifa edilmeyen kısım önemsizse mahkeme feshi reddedip tazminat veya ifaya hükmedebilir.
- ✗Fesihte tahkim şartını görmezden gelmek — aksi kararlaştırılmadıkça uyuşmazlık çözüm şartı fesihten sonra da geçerlidir.
Uluslararası Farklılıklar
Suudi Medeni İşlemler Kanunu'nun fesih düzenlemesi, ihtardan sonra ifa ile tazminatlı fesih arasında seçim hakkı tanıyan ve önemsiz ihlalde feshi reddetme konusunda hâkime takdir yetkisi bırakan Mısır Medeni Kanunu'na yakındır. Türk hukuku, ani edimli sözleşmelerde geçmişe etkili "dönme" ile kira gibi sürekli sözleşmelerde ileriye etkili "fesih"i birbirinden ayırır; bu ayrım, Suudi hukukunda sürekli sözleşmelerde feshin geçmişe etkili olmamasına karşılık gelir. İngiliz hukukunda ise zarar gören taraf esaslı ihlal hâlinde mahkeme kararı olmadan sözleşmeyi kendisi sona erdirebilir; değerlendirmesi yanlış çıkarsa riski üstlenir.
