İslami Finansman
Eş Anlamlılar: Faizsiz Konut Finansmanı، Şeriata Uygun Finansman، Katılım Finansmanı
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
İslami emlak finansmanı, murabaha, mülkiyetle sonuçlanan icara, azalan müşareke ve teverruk gibi şeriata uygun sözleşmelere dayanan mülk edinme finansmanıdır; finansman kuruluşunun getirisi nakit borç üzerindeki faiz değil, gerçek bir varlığa bağlı satış, kira veya ortaklıktan elde edilen kârdır.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Konut Finansmanı Kanunu'nun (13/8/1433 Hicri tarihli, M/50 sayılı Kraliyet Kararnamesi) 3. maddesi, konut finansmanının Finansman Şirketlerini Denetim Kanunu'nun (13/8/1433 Hicri tarihli, M/51) 3. maddesinde belirtilen şer'i kurulların kararlarına göre şeriatla çelişmeyecek şekilde yürütülmesini ister; Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesi ise ürünler için SAMA'nın itirazsızlık yazısını şart koşar. Finansal kiralama Finansal Kiralama Kanunu'na (13/8/1433 Hicri tarihli, M/48) tabidir; bankalar da SAMA'nın 2020 tarihli Yerel Bankalar İçin Şer'i Yönetişim Çerçevesi'ne uymak zorundadır.
Pratik Örnek
Medine'de bir aile 1.000.000 SAR'lık bir daire almak istiyor ve 100.000 SAR ödüyor. Bir banka murabaha öneriyor: banka daireyi satın alıp aileye sabit vadeli bir bedelle satıyor; bu bedel 25 yıl boyunca ayda yaklaşık 5.261 SAR ile ödeniyor (900.000 SAR üzerinden yıllık %5 vade maliyetine eşdeğer) ve daire bankaya ipotekli olarak ailenin adına tescil ediliyor. Bir finansman şirketi ise mülkiyetle sonuçlanan icara öneriyor: daire şirketin mülkiyetinde kalıyor, aile benzer tutarla başlayan ama dönemsel olarak yeniden fiyatlanabilen aylık kira ödüyor, sigortayı ve temel bakımı şirket üstleniyor ve vade sonunda mülkiyet aileye geçiyor. Aile seçim yapmadan önce her yapıda APR'yi, toplam ödenecek tutarı ve haklarını karşılaştırıyor.
Yaygın Hatalar
- ✗İslami finansmanın her zaman geleneksel finansmandan ucuz olduğunu varsaymak; gerçek maliyet etikete değil APR'ye göre ölçülür.
- ✗Yapıları ayırt etmemek; oysa mülkiyet, sigorta, bakım ve hasar riski murabaha, icara ve müşareke arasında farklıdır.
- ✗Murabahadaki gecikme bedelinin finansman kuruluşuna kâr olduğunu sanmak; İslami ürünlerde bu genellikle şer'i kurulun belirlediği kurallarla ele alınır ve çoğu zaman hayır işlerine yönlendirilir.
- ✗Yönetmeliğin açık bir dille sunulmasını zorunlu kıldığı ürün ve sözleşme özetini okumadan imzalamak.
- ✗İslami yapının kredi/değer ve kesinti sınırlarından muaf olduğunu düşünmek; bu sınırlar tüm yapılara uygulanır.
Uluslararası Farklılıklar
BAE, Malezya ve Bahreyn'de İslami finansman geleneksel finansmanla yan yana çalışır ve bazı ülkelerde merkezi şer'i kurullar ortak bir referans belirler. Türkiye'de katılım bankaları aynı bankacılık sistemi içinde murabaha, icara ve benzeri yapılarla konut finansmanı sunar. İngiltere'de bu ürünler İslami ev satın alma planları olarak bilinir ve genellikle icara veya azalan müşarekeye dayanır. Suudi Arabistan'ın farkı, konut finansmanı mevzuatının kendisinin şeriatla uyumu şart koşmasıdır; İslami yapılar istisna değil kuraldır.

