Envanter Yönetimi
Eş Anlamlılar: Demirbaş Listesi، Eşya Envanteri، Teslim-Tesellüm Listesi
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Mülkte demirbaş yönetimi, eşyalı bir birimdeki veya binadaki mobilya, cihaz ve donanımların kaydedilmesi; her kalemin durumu, adedi, fotoğrafı ve bazen seri numarasıyla tanımlanması, ardından kiracının girişinde, çıkışında ve periyodik denetimlerde kontrol edilmesi ve hasarlı, kayıp veya değiştirilmesi gerekenlerin belirlenmesidir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Medeni Muameleler Kanunu'na (29/11/1444H tarihli M/191 sayılı Kraliyet Kararnamesi) dayanır: mülkün ve eklentilerinin elverişli durumda teslimi (Madde 416), kiracının makul özen ve kusur veya ihmalinden doğan zararı tazmin yükümlülüğü (Madde 430) ve mülkün olağan yıpranma dışında teslim alındığı durumda iadesi (Madde 435). Emlak Aracılık Kanunu (30/11/1443H tarihli M/130 sayılı Kraliyet Kararnamesi) depozitoyu tanımlar; 12. maddesi aracının aldığı depozitonun REGA'ya veya yetkilendirdiği tarafa teslimini ve depozito ile hasar tespitine ilişkin uyuşmazlıkların önce iki tarafın onayıyla REGA'nın belirlediği uzmanlara, ücretleri yarı yarıya paylaşılarak götürülmesini, aksi halde yetkili mahkemeye başvurulmasını öngörür.
Pratik Örnek
El-Hubar'ın Al-Olaya semtinde iki yatak odalı eşyalı bir daire yıllık 70.000 SAR'a, 3.000 SAR depozitoyla kiralanıyor. Girişte yönetici, tarihli fotoğraflar ve her kalemin durumuyla 64 kalemlik bir liste (yataklar, kanepeler, buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, perdeler, mutfak eşyaları) hazırlıyor; iki taraf imzalıyor ve liste sözleşmeye ekleniyor. Bir yıl sonra kiracı taşınıyor ve kontrolde 3 yıl önce 2.400 SAR'a alınmış ekranı kırık bir televizyon ile solmuş kanepe kumaşı görülüyor. Mal sahibi solmayı kiracıya yansıtılmayan olağan yıpranma sayıyor; televizyonun kalan değerini amortisman sonrası yaklaşık yarısı, yani 1.200 SAR olarak belirleyip depozitodan düşüyor ve 1.800 SAR iade ediyor. Kiracı değerlemeye itiraz edince bir uzmana başvurmakta ve ücretini yarı yarıya paylaşmakta anlaşıyorlar.
Yaygın Hatalar
- ✗Eşyalı bir birimi imzalı ve fotoğraflı demirbaş listesi olmadan kiralamak, sonra tahliyeden sonra bir eşyanın varlığını veya durumunu ispatlamaya çalışmak.
- ✗Kiracıdan amortismanlı değer yerine yeni mobilya bedelini istemek veya sorumlu olmadığı olağan yıpranmayı yansıtmak.
- ✗Hasarların, tutarların ve belgelerinin ayrıntılı dökümü olmadan depozitonun tamamını tutmak.
- ✗Her kalemin adedi, türü ve durumu yerine ‘tam eşyalı’ gibi genel ifadeler kullanmak.
- ✗Sözleşme süresince bir eşya değiştirildiğinde veya eklendiğinde listeyi güncellememek.
Uluslararası Farklılıklar
Demirbaş listeleri, eşyalı kiralamada dünya genelinde yerleşik bir uygulamadır. Birleşik Krallık'ta ‘envanter ve durum raporu’ güvence altındaki depozitodan yapılacak her kesintinin dayanağıdır; Dubai'de eşyalı birim sözleşmelerine envanter eklenir; Türkiye'de teslim tutanağı olağan kanıttır; Mısır'da ise eşyalı kira sözleşmesine menkul listesi eklenir. Ortak kural, olağan yıpranmanın kiracıya yansıtılmamasıdır. Suudi Arabistan, depozito uyuşmazlıklarını yargıdan önce REGA'nın belirlediği uzmanlara götüren yasal bir mekanizmaya sahip olmasıyla ayrışır.
