Mülkiyet ve HaklarMiras Payı
Eş Anlamlılar: Mirasçı payı، Farz payı، Yasal miras payı
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Miras payı, taşınmazlar dahil terekeden her mirasçıya düşen kısımdır; yakınlığa ve hayatta kalan diğer mirasçılara göre ya şer'i sabit pay (yarım, dörtte bir, sekizde bir, üçte iki, üçte bir, altıda bir) ya da kalanı alan asabe payı olarak belirlenir.
Genel Bakış
Miras payı, taşınmazlar dahil terekeden her mirasçıya düşen kısımdır; yakınlığa ve hayatta kalan diğer mirasçılara göre ya şer'i sabit pay (yarım, dörtte bir, sekizde bir, üçte iki, üçte bir, altıda bir) ya da kalanı alan asabe payı olarak belirlenir.
Kişisel Durum Kanunu (M/73, 6/8/1443 H) altı sabit payı 207. maddede, sahiplerini 208. maddede sayar. Koca, kadının mirasçı altsoyu yoksa yarım, varsa dörtte bir alır (md. 209); kadın, kocanın mirasçı altsoyu yoksa dörtte bir, varsa sekizde bir alır ve birden fazla eş bu payı paylaşır (md. 210). Kız çocuk, oğul yoksa tek ise yarım, iki veya daha fazla ise üçte iki alır; oğul varsa onunla birlikte asabe olarak erkeğe kızın iki katı düşecek şekilde mirasçı olur (md. 215). Sabit paylar terekeyi aşarsa oranlı olarak indirilir (avl, md. 230); asabe yokken artan kalırsa eşler dışındaki sabit pay sahiplerine iade edilir (redd, md. 231).
Bu, 'erkek her zaman kadının iki katını alır' yaygın iddiasını düzeltir. İkiye bir kuralı, 225. maddede belirtilen 'başkasıyla asabe' hallerinde, örneğin oğulların kızlarla ve öz veya baba bir erkek kardeşlerin kız kardeşleriyle birlikte olduğu durumlarda uygulanır; ana bir kardeşler ise üçte biri kadın-erkek farkı olmadan eşit paylaşır (md. 220) ve anne ile babanın kendi sabit payları vardır. Taşınmazlarda paylar her parçada paylıdır ve taksim veya satışa kadar tapuda kesir veya yüzde olarak gösterilir; mirasçı, yetkili makam önünde belgelenen bir tehâruc (mirastan çıkma) anlaşmasıyla bedel karşılığında payından vazgeçebilir (md. 243–244).
⚖️ Yasal Dayanak
Mirasçıların payları Kişisel Durum Kanunu'nun (M/73, 6/8/1443 H) 204–242. maddeleriyle belirlenir; bunlar arasında altı sabit paya ilişkin 207. madde, koca ve karının paylarına ilişkin 209–210. maddeler, kız çocuğun payına ilişkin 215. madde, ana bir kardeşlerin eşit paylarına ilişkin 220. madde, başkasıyla asabeye ilişkin 225. madde ve avl ile redde ilişkin 230–231. maddeler bulunur. 243–245. maddeler tehârucu (paydan vazgeçme) düzenler; Medeni İşlemler Kanunu'nun (M/191, 29/11/1444 H) 619. maddesi ise taksime kadar mirasçılara uygulanan paylı mülkiyet kurallarını koyar.
💡 Pratik Örnek
Muhammed; eşini, bir oğlunu ve iki kızını bırakarak ölür; anne-babası ondan önce ölmüştür. 2.400.000 SAR değerinde bir villa, 600.000 SAR değerinde bir daire ve 300.000 SAR nakit bırakır; 200.000 SAR borcu ve bir hayır kurumuna 100.000 SAR vasiyeti vardır. Borç ve vasiyet nakitten ödenir; mirasçılara 3.000.000 SAR değerindeki iki taşınmaz kalır. Çocuklar olduğu için eş sekizde birini alır: 375.000 SAR. Kalan 2.625.000 SAR dört hisseye bölünür (oğla iki, her kıza bir) ve her hisse 656.250 SAR eder: oğul 1.312.500 SAR, her kız 656.250 SAR alır. İki taşınmaz paylı olarak şu oranlarla adlarına tescil edilir: eş %12,5, oğul %43,75, her kız %21,875.
⚠️ Yaygın Hatalar
- ✗'Erkeğe kızın iki katı' kuralını her duruma uygulamak; ana bir kardeşler eşit pay alır, anne-baba ve eşlerin sabit payları vardır.
- ✗Payları borçlar ve vasiyet düşülmeden taşınmazın brüt değeri üzerinden hesaplamak.
- ✗Eşin payının mirasçı altsoya göre dörtte bir ile sekizde bir arasında değiştiğini ve birden fazla eşin tek bir payı paylaştığını gözden kaçırmak.
- ✗Mirasçılar arasında 243. maddenin gerektirdiği şekilde yetkili makam önünde belgelenmeden sözlü tehâruc yapmak.
- ✗Tapuda mülkiyet paylı kalırken hukuki bir taksim yapmadan payları aynen (her mirasçıya bir oda veya kat) dağıtmak.
🌍 Uluslararası Farklılıklar
İslami miras kurallarını uygulayan BAE ve Mısır gibi ülkelerde şer'i sabit paylar büyük ölçüde aynıdır; mezhepler ve kanunlar arasında ayrıntı farkları bulunur. Türkiye terekeyi Medeni Kanun'a göre oğullar ve kızlar arasında eşit böler ve sağ kalan eşe mirasçı zümresine göre değişen bir pay verir. Common law ülkelerinde payları genellikle vasiyet belirler ve İslami anlamda zorunlu sabit paylar yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Erkek her zaman kadının iki katı miras mı alır?▾
Hayır. İkiye bir kuralı, Kişisel Durum Kanunu'nun 225. maddesine göre oğulların kızlarla ve öz erkek kardeşlerin kız kardeşleriyle birlikte olduğu 'başkasıyla asabe' hallerinde uygulanır. Ana bir kardeşler ise 220. maddeye göre üçte biri farksız olarak eşit paylaşır.
Eş, kocasının taşınmazından ne kadar miras alır?▾
Kocanın mirasçı altsoyu yoksa terekenin dörtte birini, varsa sekizde birini alır; 210. maddeye göre birden fazla eş bu payı paylaşır. Pay, borçlar ödendikten ve vasiyet ifa edildikten sonra hesaplanır.
Erkek kardeşi olmayan kız çocuk ne kadar miras alır?▾
215. maddeye göre ölenin oğlu yoksa tek kız yarım, iki veya daha fazla kız üçte iki alır. Asabe yoksa artan kısım onlara iade edilebilir.
Sabit paylar terekeyi aşarsa ne olur?▾
Tereke avle uğrar: Kişisel Durum Kanunu'nun 230. maddesine göre sabit pay sahiplerinin payları oranlı olarak indirilir. Asabe yokken artan kalırsa eşler dışındaki sabit pay sahiplerine iade edilir.
Tehâruc nedir ve belgelenmesi gerekir mi?▾
Tehâruc, bir mirasçının terekeden veya dışarıdan belirli bir şey karşılığında payının tamamından veya bir kısmından vazgeçtiği anlaşmadır ve 243. maddeye göre yetkili makam önünde belgelenmelidir. Başka bir mirasçıyla tehâruc yapan mirasçının yerine o geçer.
