Tam Anlaşma Maddesi
Eş Anlamlılar: Bütünlük Maddesi، Tam Mutabakat Maddesi، Sözleşmenin Bütünlüğü Kaydı
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Tam anlaşma maddesi, ekleriyle birlikte yazılı sözleşmenin tarafların konuya ilişkin anlaştıkları her şeyi kapsadığını ve sözleşmeye alınmamış önceki tüm müzakere, yazışma, vaat ile sözlü veya yazılı taahhütlerin yerini aldığını belirten sözleşme hükmüdür.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Tam anlaşma maddesine özgü bir hüküm yoktur; etkisi şu düzenlemelere dayanır: 29/11/1444 H. tarihli M/191 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan Medeni İşlemler Kanunu — 104. madde (yorum; açık ifadeden sapılamaması), 61–62. maddeler (aldatma ve iptal) ve 173. madde (hile veya ağır kusur sorumluluğunun kaldırılamaması); 26/5/1443 H. tarihli M/43 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan İspat Kanunu — 66. madde (100.000 SAR’ı aşan işlemlerde yazılı delil) ve 67. madde (yazılı delile aykırı veya onu aşan hususlarda tanık yasağı).
Pratik Örnek
Bir şirket, Cidde’de bir showroomu yıllık 180.000 SAR’a (artı %15 KDV, yani 27.000 SAR) kiralamak için pazarlık yapar. Yer görme sırasında mal sahibinin temsilcisi, yaklaşık 35.000 SAR değerinde yeni bir cam cephenin mal sahibi hesabına takılacağını sözlü olarak vaat eder; ancak imzalanan sözleşmede tam anlaşma maddesi vardır ve cepheden hiç söz edilmez. Açılıştan sonra şirket cepheyi talep eder; mal sahibi maddeye ve yazılı sözleşmeye dayanarak reddeder. Vaat yazılı sözleşmenin içeriğini aştığı, işlem 100.000 SAR’ı fazlasıyla geçtiği ve vaade ilişkin yazılı delil bulunmadığı için şirket onu tanıkla ispatlamakta zorlanır. Ders: cephe imzalı bir eke yazılmalıydı. Buna karşılık mal sahibi showroomun şirketin faaliyeti için ruhsatlandırılamayacağını kasıtlı olarak gizleseydi, tam anlaşma maddesi şirketin aldatma nedeniyle iptal istemesine engel olmazdı.
Yaygın Hatalar
- ✗Tam anlaşma maddesi içeren bir sözleşme imzalarken yer görme sırasında verilen sözlü vaatlere güvenmek — yazılmayanı ispatlamak zordur.
- ✗Maddenin aldatma veya hile iddialarına karşı koruduğunu sanmak — esaslı aldatmada iptal yolu açıktır ve hile veya ağır kusur sorumluluğu kaldırılamaz.
- ✗Maddeyi, geçerliliğini sürdürmesi istenen ekleri veya planları da ortadan kaldıracak şekilde yazmak — sözleşmenin parçası olan ekler ve çizimler açıkça sayılmalıdır.
- ✗Sonradan anlaşılan değişikliklerde sözleşmeyi güncellememek — imzadan sonraki değişiklikler yazılı ve imzalı bir ek gerektirir.
- ✗Maddeyi yabancı şablonlardan Suudi Medeni İşlemler Kanunu ve İspat Kanunu’na uyarlamadan kopyalamak.
Uluslararası Farklılıklar
Bu madde common law sistemlerinden doğmuştur: ABD’de sözlü delil kuralıyla (parol evidence rule) birlikte işler; İngiliz mahkemeleri ticari taraflar arasında genellikle uygular, ancak hile sorumluluğunu dışlamasına izin vermez. BAE, Mısır ve Türkiye’de ticari sözleşmelerde sık kullanılır; yorumu medeni kanunlardaki yorum kurallarına ve dürüstlük ilkesine tabidir. Suudi Arabistan’da etkisi İspat Kanunu’nun yazılı delil kurallarıyla güçlenir; aldatma ve hile ise korumasının dışında kalır.

