Anlaşmazlıklar ve ÇözümTazminat Davası
Eş Anlamlılar: Tazminat Talebi، Zarar Tazmini Davası، Sorumluluk Davası
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Tazminat davası, zarar görenin, zarara yol açan kişinin zararı gidermeye mahkûm edilmesini talep ettiği davadır; zarar bir sözleşmenin — örneğin kira sözleşmesinin — ihlalinden veya sözleşme dışı haksız bir fiilden doğmuş olabilir.
Genel Bakış
Tazminat davası, zarar görenin, zarara yol açan kişinin zararı gidermeye mahkûm edilmesini talep ettiği davadır; zarar bir sözleşmenin — örneğin kira sözleşmesinin — ihlalinden veya sözleşme dışı haksız bir fiilden doğmuş olabilir. Taşınmaz uyuşmazlıklarında tipik örnekler şunlardır: kiraya verenin olağan yıpranmayı aşan hasarın bedelini talep etmesi, kiracının kiraya verenin zorunlu onarımları yapmaması nedeniyle yararlanamamaktan doğan tazminatı istemesi ve kiracının haksız olarak taşınmazda kalması hâlinde emsal kira talebi.
Aralık 2023’ten beri yürürlükte olan Medeni İşlemler Kanunu açık kurallar koyar: başkasına zarar veren her kusur, kusurluyu tazminle yükümlü kılar (md. 120). Tazminat zararı tamamen gidermelidir; zarar görenin makul bir çabayla önleyemeyeceği ve fiilin doğal sonucu olan fiilî kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar (md. 136 ve 137) ve gerçek kişiler için manevi zararı da içerir (md. 138). Sözleşmeden doğan sorumlulukta tazminat, aksi kararlaştırılmadıkça veya öngörülmedikçe ancak borçluya ihtar (i‘zâr) yapıldıktan sonra doğar (md. 175); hile veya ağır kusuru olmayan borçlu yalnızca sözleşme anında olağan olarak öngörülebilen zarardan sorumludur (md. 180). Kiracı, kendi taşkınlığı veya ihmalinden doğan hasarı tazmin etmek ve kiralananı olağan kullanım dışında teslim aldığı hâlde iade etmekle yükümlüdür (md. 430 ve 435).
Tazminat davasının başarısı, davacının üç unsuru ispatına bağlıdır: kusur veya ihlal, zarar ve miktarı ile aralarındaki illiyet bağı; bu nedenle mahkemeler İspat Kanunu kapsamında bilirkişi ve keşfe sıkça başvurur. Bu davalar doğrudan icraya elverişli olmayan esasa ilişkin uyuşmazlıklar olduğundan Genel Mahkeme’de açılır. Süreler önemlidir: haksız fiilden doğan tazminat davası, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrenmesinden itibaren üç yıl, her hâlde zararın meydana gelmesinden itibaren on yıl geçtikten sonra dinlenmez (md. 143).
⚖️ Yasal Dayanak
29/11/1444 H tarihli ve M/191 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan Medeni İşlemler Kanunu: md. 120 (haksız fiil sorumluluğu), md. 136–139 (tazminatın kapsamı, biçimleri ve manevi zarar), md. 143 (dinlenmezlik süreleri), md. 175–180 (ihtar, sözleşmesel tazminat ve akdî zararın belirlenmesi) ile md. 430 ve 435 (kiracının yükümlülükleri). İspat Kanunu (M/43, 26/5/1443 H) keşif ve bilirkişi hükümlerini düzenler. Şer'i Yargılama Usulü Kanunu (M/1, 22/1/1435 H), hükme bağlanan hakların ifasındaki oyalamadan doğan zararlara ilişkin tazminat davalarını kararı veren mahkemenin yetkisine bırakır (md. 73).
💡 Pratik Örnek
Bir şirket Cidde’de aylık 7.500 SAR’a bir ticari showroom kiralamış ve sözleşme sonunda cam cephesi sökülmüş, zemini hasar görmüş olarak iade etmiştir. Mal sahibi Genel Mahkeme’de 35.000 SAR onarım bedeli ve onarım süresince showroom kiraya verilemediği için iki aylık kira kaybı olarak 15.000 SAR, toplam 50.000 SAR için tazminat davası açar. Mahkemenin atadığı teknik bilirkişi yerinde keşif yapar, gerekli onarım bedelini 28.000 SAR olarak belirler ve işin yalnızca bir ay sürdüğünü tespit eder. Mahkeme onarım için 28.000 SAR ve kaybedilen bir ay için 7.500 SAR, toplam 35.500 SAR’a hükmeder; kalan kısmı ispatlanamadığı için reddeder.
⚠️ Yaygın Hatalar
- ✗Miktarını ispatlamadan götürü bir tutar talep etmek — tazminat ispatlanan zararla sınırlıdır; fatura, teklif veya bilirkişi raporu gerekir.
- ✗Sözleşmesel taleplerde ihtarı atlamak — aksi kararlaştırılmadıkça veya md. 176’daki istisnalardan biri yoksa tazminat ancak borçluya ihtardan sonra doğar.
- ✗Olağan yıpranmayı kiracıya yüklemek — kiracı kiralananı, olağan kullanımın gerektirdiği dışında, teslim aldığı hâlde iade eder.
- ✗Kiraya günlük gecikme cezası koymak — borcun konusu bir para tutarı olduğunda sözleşmesel tazminat caiz değildir (md. 178).
- ✗Davayı geç açmak — haksız fiil tazminatı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden üç yıl, zararın meydana gelmesinden on yıl sonra dinlenmez.
🌍 Uluslararası Farklılıklar
Arap medeni kanunlarında sorumluluk kuralları birbirine yakındır: Mısır Medeni Kanunu ve BAE Medeni İşlemler Kanunu, haksız fiilden doğan zararı tazmin yükümlülüğünü öngörür; Türk Borçlar Kanunu da haksız fiilde aynı ilkeyi benimser. Common law sistemleri genellikle zarar görenden zararını azaltmasını (mitigation) bekler; Suudi hukukundaki karşılığı, tazmin edilebilir zararın zarar görenin makul çabayla önleyemeyeceği zarar olmasıdır (md. 137). Suudi hukukunun ayırt edici bir yönü, para borçlarında sözleşmesel tazminatın yasak olmasıdır; bu da kiraya konan “gecikme cezalarını” güvenilmez kılar.
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan’da tazminat kazanmak için neyin ispatı gerekir?▾
Kusur veya borca aykırılık, gerçek bir zarar ve aralarında illiyet bağı. Tazminat, haksız fiilin doğal sonucu olan fiilî kayıp ve yoksun kalınan kazancı kapsayacak şekilde zararı tamamen gidermeye yönelik belirlenir.
Kiraya veren onarım süresince kaybedilen kirayı talep edebilir mi?▾
Evet; onarımın taşınmazın kiraya verilmesini engellediği ve bunun hasarın doğal sonucu olduğu ispatlanırsa, zira tazminat Medeni İşlemler Kanunu md. 137 uyarınca yoksun kalınan kazancı kapsar; süreyi mahkeme delillere göre belirler.
Kira sözleşmesindeki cezai şart geçerli mi?▾
Borcun konusu kira gibi bir para tutarı değilse taraflar tazminatı önceden belirleyebilir. Mahkeme, aşırıysa veya borç kısmen ifa edildiyse indirebilir; hile veya ağır kusur hâlinde zarara eşit olacak şekilde artırabilir.
Tazminat manevi zararı kapsar mı?▾
Evet. Haksız fiil tazminatı, gerçek kişinin bedenine, özgürlüğüne, namusuna, itibarına veya sosyal konumuna yönelik saldırı sonucu uğradığı bedensel veya ruhsal acıyı kapsar; miktarı mahkeme belirler (md. 138).
Kira uyuşmazlığında tazminat davası nerede açılır?▾
İspat gerektiren esasa ilişkin bir uyuşmazlık olduğundan Najiz üzerinden Genel Mahkeme’de açılır; tutar bir icra belgesinde belirli değilse doğrudan icraya elverişli değildir. Tahkim anlaşması varsa Suudi Emlak Tahkim Merkezi’ne götürülebilir.
