Alıcı Primi
Eş Anlamlılar: Alıcı Komisyonu، Sa'y (Suudi karşılığı)، Alıcı Ücreti
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Alıcı primi, çekiç fiyatına eklenen ve alıcının müzayede evine hizmetleri karşılığında ödediği yüzdedir; kavram Batı piyasalarında yaygındır ve Suudi emlak müzayedelerindeki karşılığı, müzayede şartlarının çoğu zaman alıcıya yüklediği aracılık komisyonu olan «sa'y»dır.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
30/11/1443H tarihli ve (M/130) sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan Emlak Aracılık Kanunu'nun 14. maddesi, aracılık sözleşmesinin tarafları yazılı olarak aksini kararlaştırmadıkça satışlarda komisyonu işlem değerinin %2,5'i olarak belirler, aracıyla sözleşme yapan tarafça ödenmesini öngörür ve aracının aynı işlemde birden fazla tarafla sözleşme yapması hâlinde toplam komisyonun belirlenen oranı aşamayacağını düzenler. 7. madde aracılık sözleşmesinin yazılı olmasını ve REGA'ya tevdi edilmesini, 16. madde ise aracının taraflardan işinin gerektirdiğinden fazla tutar almamasını şart koşar. Aracılık hizmetleri %15 KDV'ye tabidir. REGA Gayrimenkul Müzayedeleri Düzenleyici Yönetmeliği (REGA Yönetim Kurulu'nun 1/12/1444H tarihli kararı) müzayede aracılık sözleşmesinin müzayede şart ve hükümlerini içermesini ister.
Pratik Örnek
Yabancı bir yatırımcı Londra'daki bir müzayedeyi Riyad'daki biriyle karşılaştırır. Londra'da çekiç fiyatına müzayede evinin belirlediği alıcı primi ve idari ücretler eklenir. Riyad'da ise 4.000.000 SAR'a ihale edilen bir depo müzayedesinin şartları, alıcının üstlendiği %2,5 komisyonu (100.000 SAR) ve bunun üzerinden %15 KDV'yi (15.000 SAR), ayrıca %5 Gayrimenkul İşlem Vergisini (200.000 SAR) öngörür. Toplam ödeme 4.315.000 SAR'dır. Yatırımcı, komisyon oranının bültende ilan edildiğini ve yasal bir varsayılan orana dayandığını, iki tarafla da sözleşmeli bir aracının ikisinden toplamda belirlenen oranı aşan tutar alamayacağını fark eder.
Yaygın Hatalar
- ✗Batı tarzı (yüksek olabilen) alıcı priminin Suudi Arabistan'da da geçerli olduğunu sanmak — karşılığı, yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça %2,5 yasal varsayılana bağlı sa'y'dir.
- ✗Komisyon üzerindeki KDV'yi unutmak — oran KDV dahil ilan edilmedikçe komisyona %15 uygulanır.
- ✗Sa'y'yi Gayrimenkul İşlem Vergisiyle karıştırmak — ilki hizmet komisyonu, ikincisi taşınmaz devri üzerindeki %5 vergidir.
- ✗Müzayede şartlarında ilan edilmemiş veya iki taraftan toplamı yasal oranı aşan bir komisyon ödemek.
- ✗Sa'y'yi lisanslı kuruluştan vergi faturası almadan nakit ödemek.
Uluslararası Farklılıklar
Alıcı primi, özellikle Birleşik Krallık ve ABD'deki uluslararası müzayede evlerinde yerleşik bir uygulamadır; oranı müzayede evi serbestçe belirler, şartlarında ilan eder ve uygulanıyorsa KDV eklenir. Türkiye'de resmî icra ihalelerinde aynı anlamda bir alıcı primi uygulanmaz; alıcı bunun yerine kanunla belirlenen harç ve vergileri öder. Suudi modeli, karşılığı olan sa'y'yi Aracılık Kanunu'ndaki varsayılan bir oran ve REGA'ya tevdi edilen yazılı bir aracılık sözleşmesi çerçevesine oturtmasıyla ayrılır.
