Vergi ve ZekatZekat Oranı
Eş Anlamlılar: Zekât Yüzdesi، Zekât Nisbeti، Kırkta Bir Oranı
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Zekât oranı, ödenecek zekâtı belirlemek için zekât matrahına uygulanan yüzdedir.
Genel Bakış
Zekât oranı, ödenecek zekâtı belirlemek için zekât matrahına uygulanan yüzdedir. Suudi Arabistan'da tam bir Hicri yıl için zekât matrahının %2,5'idir ve yükümlünün mali yılı Hicri değilse gün sayısına göre düzeltilir. Yönetmeliğe tabi tüm yükümlüler için, birey ya da işletme olsun, aynı oran geçerlidir; farklı olan matrahın hesaplanma biçimidir.
Zekât Tahsilatı Uygulama Yönetmeliği'nin (1445H) 15. maddesi, zekâtın Hicri yıl için matrahın %2,5'i oranında alınacağını; mali yıl Hicri yıldan farklıysa oranın (%2,5 ÷ Hicri yıldaki gün sayısı) × mali yıldaki gün sayısı formülüyle fiili günler üzerinden uygulanacağını öngörür. Bu nedenle 365 günlük miladi yılı olan bir şirket, Hicri yıl 354 gün olduğunda yaklaşık %2,578 öder. Faaliyetin başlangıcındaki kısa mali dönem zekâta tabidir; faaliyetin sonundaki 354 günden kısa dönem ise tabi değildir. Tahmini esasa göre değerlendirilen yükümlüler tahmini matrahın %2,5'ini, en az 500 SAR olarak öder.
Yaygın bir yanlış anlamayı düzeltmek gerekir: ZATCA bireylerin konut ve birikim gibi kişisel servetinden %2,5 tahsil etmez. Yönetmelik, lisanslı faaliyet yürüten mukim Suudilere ve bunlara ait işletme ve şirketlere uygulanır. Bireyin, lisanslı bir faaliyet dışında ticaret niyetiyle aldığı gayrimenkul dahil özel servetinin zekâtı, kendisinin yerine getirdiği dini bir yükümlülüktür. Zekât beyannamesi zekât yılının bitiminden itibaren en geç 120 gün içinde verilmeli ve zekât ödenmelidir.
⚖️ Yasal Dayanak
Zekât oranı, Maliye Bakanı'nın 19/8/1445H tarihli ve (1007) sayılı kararıyla çıkarılan Zekât Tahsilatı Uygulama Yönetmeliği'nin (değişiklikleriyle) 15. maddesinde belirlenir. 84. ve 86. maddeler tahmini esasa göre değerlendirilen yükümlülerin oranını ve 500 SAR'lık alt sınırı düzenler; 102. madde ise beyannamenin verilmesini ve zekâtın zekât yılının bitiminden itibaren 120 gün içinde ödenmesini şart koşar. Tahsilattan ZATCA sorumludur.
💡 Pratik Örnek
Suudi bir gayrimenkul şirketinin miladi mali yılı 31 Aralık 2025'te sona erer ve zekât matrahı 8.000.000 SAR'dır. Doğrudan %2,5 uygulansaydı 200.000 SAR çıkardı; ancak yılı 365 gün olduğundan zekât 8.000.000 × (%2,5 ÷ 354) × 365 ≈ 206.215 SAR'dır (Hicri yılın 354 gün olduğu varsayımıyla); bu, ZATCA'nın tarhiyatta talep edebileceği yaklaşık 6.215 SAR'lık bir farktır. Şirket beyannameyi vermeli ve ödemeyi en geç 30 Nisan 2026'ya (yıl sonundan 120 gün sonra) kadar yapmalıdır. Satışları 400.000 SAR olan ve tahmini esasa göre değerlendirilen küçük bir mülk yönetim işletmesinin tahmini matrahı (400.000 ÷ 8) + (400.000 × %15) = 110.000 SAR, %2,5 zekâtı ise 2.750 SAR'dır.
⚠️ Yaygın Hatalar
- ✗Gün sayısı düzeltmesi yapmadan miladi mali yıla düz %2,5 uygulamak ve böylece zekâtı eksik hesaplamak.
- ✗Yönetmelik lisanslı faaliyetleri ve işletmelerini kapsadığı hâlde ZATCA'nın bireyin konutundan veya kişisel birikiminden %2,5 aldığını sanmak.
- ✗Oranı, yönetmeliğe göre hesaplanan zekât matrahı yerine net kâra uygulamak.
- ✗Faaliyetin başlangıcındaki kısa dönem zekâta tabi olduğu hâlde kısa ilk yılın muaf olduğunu varsaymak.
- ✗Beyan ve ödeme için 120 günlük süreyi kaçırmak; bu, yükümlüyü cezalara ve tahmini tarhiyata maruz bırakır.
🌍 Uluslararası Farklılıklar
%2,5 oranı (kırkta bir), nakit ve ticaret mallarının zekâtı için İslam fıkhında yerleşiktir ve dünyadaki zekât kurumlarının çoğunca kullanılır. Ancak Suudi Arabistan, zekâtı işletmelerden bir kamu kurumu aracılığıyla zorunlu olarak tahsil eden ve oranı mali yılın uzunluğuna göre düzelten resmî bir formül uygulayan az sayıdaki ülkeden biridir. Malezya gibi ülkelerde bireyler ödedikleri zekâtı gelir vergisinden mahsup edebilir; BAE, Mısır ve Türkiye'de ise zekât gönüllüdür ve şirketler bunun yerine kâr üzerinden vergi öder.
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan'da şirketler için zekât oranı nedir?▾
Tam bir Hicri yıl için zekât matrahının %2,5'i; mali yıl Hicri değilse gün sayısına göre düzeltilir. Zekât Tahsilatı Uygulama Yönetmeliği'ne tabi tüm yükümlüler için aynı oran geçerlidir.
Mali yıl miladi ise zekât oranı nedir?▾
(%2,5 ÷ Hicri yıldaki gün sayısı) × mali yıldaki gün sayısı formülüyle hesaplanır; 354 günlük Hicri yıla karşı 365 günlük miladi yıl için yaklaşık %2,578 eder.
ZATCA bireylerden kişisel mülkleri için zekât tahsil eder mi?▾
Hayır. Yönetmelik lisanslı faaliyet yürüten Suudilere ve onlara ait işletmelere uygulanır. Bireyin özel servetinin zekâtı, yasal tahsilat sistemi dışında kendisinin ödediği dini bir yükümlülüktür.
Küçük işletmeler için asgari zekât var mı?▾
Evet. Tahmini esasa göre değerlendirilen yükümlü, tahmini matrahının %2,5'ini en az 500 SAR olarak öder; matrah (satışlar ÷ 8) + (satışlar × %15) formülüyle tahmin edilir.
Zekât ZATCA'ya ne zaman ödenmelidir?▾
Zekât yılının bitiminden itibaren en geç 120 gün içinde, elektronik zekât beyannamesiyle birlikte. Son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe uzar.
