Konut Zekatı
Eş Anlamlılar: Gayrimenkul Zekâtı، Mesken Zekâtı، Konut Zekât Muafiyeti
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Konut zekâtı, kişinin kendi oturması veya kişisel kullanımı için sahip olduğu mülkün zekât hükmünü ifade eder; kural, değeri ne kadar yüksek olursa olsun bu mülke zekât düşmemesidir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Maliye Bakanı'nın 19/8/1445H tarihli (1007) sayılı kararıyla çıkarılan ve 11/10/1446H tarihli (1248) sayılı kararla değiştirilen Zekât Tahsilatı Uygulama Yönetmeliği: 3. madde tahsilata tabi olanları (lisanslı faaliyet yürütenler, şirketler ve işletmeler) belirler, 15. madde Hicri yıl için %2,5 oranını koyar, 49. madde satış amaçlı olmayan duran varlık niteliğindeki gayrimenkul yatırımlarını indirilecek varlıklar arasında sayar, 73. madde geliştirme ve topraktan satış projelerini düzenler. Bireylerin kişisel mülklerine ilişkin zekât ise kabul görmüş şer'i fetvalara tabidir.
Pratik Örnek
Abdullah'ın Riyad'da şunları vardır: içinde oturduğu 2.000.000 SAR değerinde bir villa, yıllık 180.000 SAR kira getiren 3.000.000 SAR değerinde bir bina ve ticaret niyetiyle aldığı, yıl dolduğunda piyasa değeri 800.000 SAR olan bir arsa. Villa: zekât yoktur. Bina: değerine zekât düşmez; üzerinden bir yıl geçen ve elinde kalan kira, örneğin 100.000 SAR, için zekât 2.500 SAR'dır. Arsa: 800.000 × %2,5 = 20.000 SAR. Toplam 22.500 SAR. Yanlışlıkla villa ve binanın değerinin zekâtını da verseydi, borçlu olmadığı 125.000 SAR'ı fazladan ödemiş olurdu. Bu mülklere kişisel olarak sahip olduğundan ZATCA'ya bunlar için zekât beyannamesi vermez; zekâtını dinî yükümlülük olarak öder.
Yaygın Hatalar
- ✗Kişinin kendi evinin değeri üzerinden zekât vermesi — oturmak için tutulan mülke, değeri ne olursa olsun zekât düşmez.
- ✗Kiralık binanın değeri üzerinden zekât vermek — zekât, nisaba ulaşıp üzerinden bir yıl geçen kira geliri üzerinden verilir.
- ✗Ticaret için alınan arsanın zekâtını, gelir getirmeyen boş arsa olduğu gerekçesiyle ihmal etmek — boş arsa harcı ayrı bir rejimdir ve zekâtın yerini tutmaz.
- ✗Ticaret mallarını alış fiyatı veya defter değeriyle değerlemek — esas olan, yıl dolduğundaki piyasa değeridir.
- ✗Şirketlerin zekât beyannamesinde satış için tutulan gayrimenkulleri (matraha dahil) satış amacı taşımayan uzun vadeli gayrimenkul yatırımlarıyla (matrahtan indirilir) karıştırması.
Uluslararası Farklılıklar
Suudi Arabistan, zekâtı bir devlet kurumu aracılığıyla şirket ve işletmelerden yasal olarak tahsil etmesiyle bölgede ayrışır; BAE, Mısır ve Türkiye'de zekât, bireylerin kendilerinin veya hayır kurumları ve zekât fonları aracılığıyla ödediği gönüllü bir ibadet olarak kalır. İslam hukuku genel olarak kişisel konuta zekât düşmediği ve ticaret için tutulan mülke zekât düştüğü konusunda hemfikirdir; kira geliri ve kiralık mülkün zekâtının ayrıntılarında farklı görüşler vardır. İslami olmayan sistemlerde zekâtın karşılığı yoktur; bunun yerine birçok ülke mülkün değeri üzerinden yıllık emlak vergisi alır; Suudi Arabistan'da ise kullanılan konutlara yıllık vergi yoktur, yalnızca boş arsalara ve boş duran mülklere ayrı harçlar uygulanır.
