Vakıf

Vakıf, bir mülk gibi bir varlığın kalıcı olarak adanması ve böylece varlığın artık satılamaması, bağışlanamaması ve miras kalamamasıdır; varlığın kullanımı veya geliri ise vakfedenin şartlarına göre bir hayır amacına ya da vakfedenin torunları gibi belirli yararlanıcılara yönlendirilir. Suudi Arabistan Medeni İşlemler Kanunu vakfı bağımsız bir asli ayni hak olarak sayar (md. 26) ve ayrıntılı kurallarını kendine özgü mevzuata bırakır (md. 698). Yaygın inanışın aksine Suudi vakfı her zaman hayri değildir. Genel Vakıflar İdaresi Kanunu, genel hayır amaçlarına adanan kamu vakfını, belirli torun veya akrabalara adanan özel ya da aile vakfını (ehli/zürri vakıf) ve ikisini birleştiren karma vakfı birbirinden ayırır. Vakfı, vakfedenin seçtiği bir mütevelli (nazır) yönetir; vakfeden kimseyi belirlemezse Genel Vakıflar İdaresi nazır olur ve her durumda nazırları denetleyip tüm vakıfları belgelendikten sonra kayda alır. Yeni bir vakıf Adalet Bakanlığı'nın Najiz platformu üzerinden elektronik olarak belgelendirilir; vakfın ispatı, nazır atanması ve mahkeme iznine tabi işlemlere izin verilmesi ise kişisel hâller mahkemelerinin görevidir. Uygulamada vakfedilen mülk vakfedenin terekesinden çıkar; miras kalmaz ve olağan yolla satılamaz, ancak kiraya verilebilir, yatırımda değerlendirilebilir ve geliri vakfedenin şartlarına göre dağıtılır; mülkün başka bir varlıkla değiştirilmesi (istibdal) açık bir yarar bulunduğunda mahkeme izniyle yapılır. Gayrimenkul Sicili kapsamındaki bölgelerde vakfın hüküm doğurması için sicile tescili gerekir ve bir mülkün tescilli bir vakfa bedelsiz devri %5'lik Gayrimenkul İşlem Vergisi'nden muaftır. Vakıf ilke olarak ebedî olduğundan vakfedenin şartlarının (yararlanıcılar, nazır, dağıtım ve yatırım kuralları) yazımı tüm sürecin en önemli kararıdır.