Normal Aşınma
Eş Anlamlılar: Olağan Aşınma، Olağan Kullanımdan Doğan Eskime، Doğal Yıpranma
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Normal aşınma, kiralanan taşınmazda sözleşmenin amacına uygun olağan kullanım ve zamanın geçmesiyle oluşan, kiracının kusuru veya ihmali bulunmayan kademeli yıpranmadır; solmuş boya, yürüme yollarında aşınmış zemin veya gevşemiş menteşeler buna örnektir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
29/11/1444 H. tarihli M/191 sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan Medeni İşlemler Kanunu: 435. madde (olağan aşınma hariç, taşınmazın teslim alındığı hâliyle iadesi), 430. madde (özen yükümlülüğü ve kusur veya ihmalden doğan zararın tazmini), 432. madde (kiraya verenin izni olmadan değişiklik yasağı) ve 433. madde (örfe göre bakım). Ejar platformu, güvence bedelini saklama ve birim teslim formuna göre ödeme hizmeti sunar.
Pratik Örnek
Sara, Hubar’da bir daireyi üç yıllığına yıllık 40.000 SAR’a kiralar; 5.000 SAR güvence bedeli Ejar üzerinden bloke edilir. Teslimde kiraya veren şunları tespit eder: odalarda solmuş boya (yeniden boya 3.500 SAR), girişlerde zeminde hafif aşınma, kırık bir dolap kapağı (onarım 600 SAR) ve izinsiz TV montajı için salon duvarında açılmış, alçıya zarar veren büyük delikler (onarım 400 SAR). Üç yıl sonra solan boya ve hafif zemin aşınması normal aşınmadır ve düşülemez. Kırık kapak ve delikler ise fotoğraflı giriş tutanağıyla karşılaştırılarak ispatlanan kötü kullanım hasarıdır. Üzerinde anlaşılan teslim formuna göre kiraya verene 1.000 SAR ödenir ve Sara’ya 4.000 SAR iade edilir.
Yaygın Hatalar
- ✗Yıllarca oturulan bir daire için tam boya masrafını depozitodan düşmek — zamanla solan boya, kiraya verenin üstlendiği normal aşınmadır.
- ✗Girişte taşınmazın durumunu belgelememek — fotoğraflı tutanak olmadan hasarın kira süresinde oluştuğunu ispatlamak zordur.
- ✗Her kusuru kiracı hasarı saymak — ölçüt sebeptir: olağan kullanım mı, kusur ve ihmal mi.
- ✗Kiracının örfe göre bakım yükümlülüğünü göz ardı etmek — basit bakımın ihmali, yıpranmayı kiracının sorumluluğuna dönüştürebilir.
- ✗Açıklama veya fatura olmadan depozitonun tamamını alıkoymak — her kesinti ispatlanmış bir hasara ve makul onarım bedeline karşılık gelmelidir.
Uluslararası Farklılıklar
Normal aşınma (fair wear and tear) evrensel bir kavramdır. İngiltere’de güvenceli kısa süreli kiralarda depozitonun devletçe onaylı bir koruma planına yatırılması zorunludur ve bu planlar kesintilere ilişkin ücretsiz uyuşmazlık çözümü sunar. Türkiye’de konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli üç aylık kirayı aşamaz ve ancak iki tarafın rızası ya da kesinleşmiş mahkeme kararı veya icra takibiyle çekilebilen vadeli bir tasarruf hesabına yatırılır (Borçlar Kanunu md. 342). BAE’de depozitonun miktarı ve şartları büyük ölçüde sözleşmeye bırakılır. Suudi Arabistan’da dayanak Medeni İşlemler Kanunu’nun 435. maddesidir ve depozito Ejar üzerinden elektronik olarak saklanabilir.
