Peşinat
Eş Anlamlılar: Ön Ödeme، Kapora، Başlangıç Ödemesi
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Peşinat, bir mülkün fiyatının alıcının satın alma sırasında kendi fonlarından ödediği kısmıdır; kalanı bir gayrimenkul finansörü tarafından finanse edilir ve peşinat mülk değeri eksi finansman tutarına eşittir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Peşinat oranı, finansmanı konut değerinin %70’iyle sınırlayan ve SAMA’ya bunu değiştirme yetkisi veren, 13/8/1433H tarihli M/50 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan Gayrimenkul Finansmanı Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 11. maddesine ve tavanı vatandaşların ilk konutu için %90’a çıkaran, ikinci ve sonraki konutlar için %70 ve %85’i koruyan SAMA’nın 14/1/2018 tarihli 391000048362 sayılı genelgesine dayanır. Alım işlemi, 19/3/1446H tarihli M/84 sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan kanuna göre %5 Gayrimenkul İşlem Vergisi’ne tabidir; devlet, hak sahibi vatandaşın ilk konutu için fiyatın 1.000.000 SAR’a kadar olan kısmında vergiyi üstlenir. Proje aşamasındaki projelerde emanet hesabını Proje Aşamasında Gayrimenkul Satış ve Kiralama Kanunu (M/44) düzenler.
Pratik Örnek
Bir vatandaş ilk konutu olarak Cidde’de 900.000 SAR fiyatlı bir daire alıyor. Fiyatın %90’ı finanse edilirse asgari peşinat %10’dur (90.000 SAR). Ancak yetkili değerleme uzmanı daireyi 870.000 SAR olarak değerledi; finansör düşük değerin %90’ını, yani 783.000 SAR’ı finanse etti ve gereken peşinat 117.000 SAR’a (900.000 − 783.000) yükseldi. Fiyat 1 milyon SAR’ın altında olduğu ve ilk konut belgesi aldığı için 45.000 SAR’lık Gayrimenkul İşlem Vergisi’ni devlet üstleniyor; ancak anlaşıldıysa %2,5 komisyon (22.500 SAR) ve finansman ücretleri ona aittir. Bu yüzden 90.000 değil, yaklaşık 140.000 SAR nakde ihtiyacı vardır.
Yaygın Hatalar
- ✗%10 peşinatın her mülk için geçerli olduğunu varsaymak; oysa bu oran vatandaşların ilk konutuyla sınırlıdır.
- ✗Peşinatı satın alma fiyatına göre hesaplamak, sonra değerlemenin fiyatın altında çıkmasıyla gereken tutarın artmasına şaşırmak.
- ✗Komisyon, finansman ve değerleme ücretleri ile desteklenen sınırı aşan Gayrimenkul İşlem Vergisi gibi ek nakit ihtiyaçlarını gözden kaçırmak.
- ✗Acil durum veya bakım için rezerv bırakmadan tüm birikimi peşinata harcamak.
- ✗Proje aşamasındaki bir projeye emanet hesabı dışında veya lisanssız bir geliştiriciye ödeme yapmak.
Uluslararası Farklılıklar
Peşinat şartları büyük farklılık gösterir: ABD’de ipotek sigortalı, devlet destekli FHA kredilerinde %3,5’e kadar inebilir; Birleşik Krallık’ta ilk kez alanlar için %5–%10 yaygındır; BAE’de merkez bankası vatandaş olmayanlardan daha yüksek peşinat ister; Türkiye’de oran, bankacılık düzenleyicisinin konut değerine göre belirlediği tavanlara bağlıdır. Suudi sistemi düşük asgari oranı (%10) açıkça vatandaşın ilk konutuna bağlaması ve ilk konutta Gayrimenkul İşlem Vergisi’ne devlet desteği sağlamasıyla öne çıkar.
