Anlaşmazlıklar ve ÇözümMahkeme Harçları
Eş Anlamlılar: Yargılama Giderleri، Dava Harcı، Yargı Harçları
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Mahkeme harçları (Suudi Arabistan'da "yargılama giderleri"), devletin mahkemelere sunulan dava ve taleplerden aldığı ve kural olarak aleyhine karar verilen tarafın ödediği tutarlardır.
Genel Bakış
Mahkeme harçları (Suudi Arabistan'da "yargılama giderleri"), devletin mahkemelere sunulan dava ve taleplerden aldığı ve kural olarak aleyhine karar verilen tarafın ödediği tutarlardır. 30/1/1443H tarihli ve (M/16) sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan Yargılama Giderleri Kanunu ile getirilmiş, 14 Şaban 1443H (17 Mart 2022) tarihinde yürürlüğe girmiştir; amaç kötü niyetli davaları azaltmak, uzlaşmayı teşvik etmek ve sözleşmelerin belgelenmesini yaygınlaştırmaktır.
Davadan talep değerinin %5'ini aşmayan ve üst sınırı 1 milyon SAR olan gider alınır; takdir ölçütlerini yönetmelik belirler. İstinaf, temyiz (nakz) ve yargılamanın yenilenmesi talepleri, arızi talepler, davaya katılma ve hâkimin reddi talepleri için 10.000 SAR'a kadar, belge sureti ve dosya inceleme talepleri için 1.000 SAR'a kadar gider alınır. Ödeme yapılmaması davanın kaydını ve karara bağlanmasını engellemez; ancak temyiz ve yargılamanın yenilenmesi taleplerinde gider 30 gün içinde ödenmezse hak düşer. Gideri aleyhine karar verilen taraf öder; davacı, reddedilen talep kısmına düşen payı üstlenir. Dava ilk duruşma kapanmadan uzlaşmayla biterse gider iade edilir; ilk duruşmadan sonra ve karardan önce uzlaşılırsa dörtte bire indirilir. Kanun kamu ceza davalarına, kişisel hâl (aile) ve tereke taksimi davalarına (temyiz ve yargılamanın yenilenmesi talepleri hariç), Divan-ı Mezalim davalarına, iflas davalarına ve çekişmesiz işlere uygulanmaz; iş alacaklarını talep eden işçiler, kamu kurumları ve mali davalardaki tutuklu/hükümlüler muaftır.
Sık yapılan bir karışıklık, Ejar platformu ücretlerini mahkeme harcı saymaktır. Ejar, Genel Emlak Otoritesi'nin denetimindeki bir belgeleme platformudur ve ücretleri belgeleme ücretidir: konut kirasında her sözleşme yılı için 125 SAR, ticari kirada ilk yıl 200 SAR ve sonraki her yıl için 400 SAR. Yargılama giderleri ise Genel Mahkeme'de açılan konut hasarı tazminatı veya kira sözleşmesinin feshi gibi davalarla ilgilidir. Tahsil edilmemiş giderlere ilişkin kesin takdir, başlı başına bir icra belgesidir.
⚖️ Yasal Dayanak
Yargılama giderleri, 30/1/1443H tarihli ve (M/16) sayılı Kraliyet Kararnamesi ile 23/1/1443H tarihli ve (65) sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla çıkarılan Yargılama Giderleri Kanunu'na ve uygulama yönetmeliğine dayanır: istisna edilen davalar için 2. madde, %5 tavan ve 1 milyon SAR üst sınır için 3. madde, dosyadan kaldırılan davanın yenilenmesinde %25 ek gider için 4. madde, talep giderleri için 7 ve 8. maddeler, takdire 15 gün içinde itiraz için 11. madde, ödeme için 12. madde, giderin aleyhine karar verilene yüklenmesi için 13. madde, uzlaşmada indirim ve iade için 15 ve 16. maddeler ve muafiyetler için 17. madde. Adalet Bakanlığı kanunun 14 Şaban 1443H'de yürürlüğe girdiğini duyurmuştur. Ejar ücretleri yargılama gideri değil, belgeleme ücretidir.
💡 Pratik Örnek
Hubar'da bir daire sahibi, konuttaki hasar için eski kiracısından 80.000 SAR talebiyle Genel Mahkeme'de dava açtı. Yargılama gideri kayıt sırasında talebin %5'ini, yani en fazla 4.000 SAR'ı aşmayacak şekilde takdir edildi ve davanın kaydı için ödeme şartı aranmadı. Bilirkişi raporundan sonra mahkeme yalnızca 50.000 SAR'a hükmetti; kiracı hükmedilen tutara karşılık gelen gider payını, mal sahibi ise haklı olmadığı için reddedilen 30.000 SAR'lık kısma düşen payı üstlendi. Taraflar ilk duruşma kapanmadan uzlaşsaydı gider tamamen iade edilecek; ilk duruşmadan sonra ve karardan önce uzlaşsalardı dörtte bire, yani en fazla 1.000 SAR'a inecek ve aksini kararlaştırmadıkça eşit paylaşılacaktı. Sözleşmelerini daha önce Ejar'da belgelemek için ödedikleri yıllık 125 SAR'lık ücretin yargılama giderleriyle hiçbir ilgisi yoktur.
⚠️ Yaygın Hatalar
- ✗Ejar belgeleme ücretlerini yargılama giderleriyle karıştırmak — Ejar bir mahkeme değil belgeleme platformudur ve ücretlerinin dava giderleriyle ilgisi yoktur.
- ✗Talebi dayanaksız şişirmek — davacı, reddedilen talep kısmına düşen gider payını üstlenir.
- ✗Gider takdirine süresinde itiraz etmemek — itiraz tebliğden itibaren 15 gün içinde yapılır ve mahkeme başkanının kararı kesindir.
- ✗Temyiz veya yargılamanın yenilenmesi talebinin giderini geç ödemek — talebin kaydından itibaren 30 gün içinde ödenmezse hak düşer.
- ✗Duruşmalara gitmeyip dava dosyadan kaldırıldıktan sonra yeniden açmak — davacı davayı kazansa bile %25 ek gider uygulanır.
🌍 Uluslararası Farklılıklar
Suudi Arabistan'da 2022'den önce davalara genel gider yükleyen müstakil bir kanun yoktu; Yargılama Giderleri Kanunu bunu değiştirdi. Çoğu ülkede harç dava açılırken alınır: Türkiye'de para alacaklarında nispi harcın bir kısmı dava açılırken peşin, kalanı karar aşamasında ödenir. BAE'de dava harçları, federal ve yerel mahkemeler arasında farklılık gösteren üst sınırlarla talep değerinin bir yüzdesi olarak hesaplanır. İngiltere'de dava açma harcı, talep değeriyle artan dilimlere göre peşin ödenir. Suudi sisteminin ayırt edici özelliği, davanın önceden ödeme şartı olmadan kaydedilmesi ve erken uzlaşmanın gideri ortadan kaldırması veya azaltmasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan'da mahkeme harçları ne kadardır?▾
Davadan talep değerinin %5'ini aşmayan ve üst sınırı 1 milyon SAR olan yargılama gideri alınır; takdir ölçütlerini uygulama yönetmeliği belirler. İstinaf ve arızi talepler gibi taleplerden 10.000 SAR'a kadar gider alınır.
Suudi Arabistan'da dava açmadan önce yargılama giderini ödemem gerekir mi?▾
Hayır. Ödeme yapılmaması dava veya talebin kaydını ve karara bağlanmasını engellemez; yalnızca temyiz ve yargılamanın yenilenmesi taleplerinde başvurana 30 gün süre verilir, ödemezse hakkı düşer.
Yargılama giderlerini sonunda kim öder?▾
Aleyhine karar verilen taraf öder; davacı, taleplerinden haksız çıktığı kısma düşen payı üstlenir. Dava uzlaşmayla biterse taraflar aksini kararlaştırmadıkça gideri eşit paylaşır.
Uzlaşma yargılama giderlerini azaltır mı?▾
Evet. Dava ilk duruşma kapanmadan uzlaşmayla biterse gider iade edilir; ilk duruşmadan sonra ve karardan önce mahkeme önünde uzlaşılırsa gider dörtte bire indirilir.
Suudi Arabistan'da kimler yargılama giderinden muaftır?▾
İş sözleşmesinden doğan alacaklarını talep eden işçiler, kamu kurumları ve cezai olmayan mali davalardaki tutuklu ve hükümlüler muaftır; Divan-ı Mezalim davalarında, kamu ceza davalarında, temyiz ve yargılamanın yenilenmesi talepleri dışında kişisel hâl davalarında ve kanunun istisna ettiği diğer davalarda gider uygulanmaz.
İlgili sorular (İngilizce)
