Ticari Mülk
Eş Anlamlılar: Ticari Gayrimenkul، İşyeri، Ticari Emlak
Son güncelleme: 2026-09-25
Kısa Tanım
Ticari mülk, dükkân, showroom, ofis, alışveriş kompleksi ve depo gibi konut dışında bir ekonomik faaliyet için hukuken ayrılmış gayrimenkuldür; niteliği, imar planı ve yapı ruhsatında onaylanan ticari veya karma kullanım ile orada yürütülen faaliyetin belediye ruhsatı tarafından belirlenir.
Genel Bakış
Yasal Dayanak
Ticari mülk; kira istisnasını konutla sınırlayan ve böylece ticari kiraya %15 KDV uygulanmasını sağlayan 2/11/1438H tarihli (M/113) sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan KDV Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği'ne, satışta 19/3/1446H tarihli (M/84) sayılı Kraliyet Kararnamesi ile çıkarılan Gayrimenkul İşlem Vergisi Kanunu'na, 26/4/1438H tarihli (M/43) Suudi Bina Yönetmeliği Uygulama Kanunu'na, Belediyeler ve Konut Bakanlığı'nın faaliyete özgü belediye şartlarına ve Balady üzerinden ruhsatlandırmaya, ayrıca 29/11/1444H tarihli (M/191) Medeni İşlemler Kanunu'nun kira hükümlerine tabidir. Sözleşmeler REGA denetimindeki Ejar'da kaydedilir.
Pratik Örnek
Dammam'daki bir yatırımcı beş showroomdan oluşan küçük bir ticari binayı 6.000.000 SAR'a satın aldı ve %5 Gayrimenkul İşlem Vergisi olarak 300.000 SAR ödedi; mülk konut olmadığından herhangi bir destekten yararlanamadı. Her showroomu yıllık 80.000 SAR'a kiraladı; böylece vergiye tabi teslimleri yıllık 400.000 SAR'a ulaşarak 375.000 SAR'lık zorunlu kayıt eşiğini aştı, KDV mükellefi oldu ve artık her showroomun kirasına %15 (12.000 SAR) ekleyerek kirayı 92.000 SAR'a çıkarıyor. Her sözleşmeyi Ejar'da ilk yıl için 200 SAR ücretle kaydetti. KDV mükellefi kiracı 12.000 SAR'ı indirilecek KDV olarak düşer; mükellef olmayan küçük bir işletme ise bunu maliyet olarak üstlenir. Yatırımcı sözleşmeleri ek madde olmadan birleşik formda tuttu; çünkü Ejar, yeni madde eklenmesinin ticari sözleşmenin icra belgesi niteliğini ortadan kaldırdığını açıklamıştır.
Yaygın Hatalar
- ✗Konumda faaliyet için belediye ruhsatı alınabileceğini kontrol etmeden dükkân kira sözleşmesi imzalamak — kiracı faaliyete geçemeden kira ödemekle yükümlü kalır.
- ✗Kiranın KDV dahil mi hariç mi olduğunu belirtmemek — ilk faturada veya kiraya veren sözleşme süresince mükellef olduğunda uyuşmazlık çıkar.
- ✗Ejar ticari sözleşmesine özel maddeler eklerken, Ejar'ın açıklamasına göre bunun icra belgesi niteliğini kaldırabileceğini fark etmemek.
- ✗Ticari mülk satışının konuttan daha ağır vergilendirildiğini sanmak — her ikisi de %5 RETT'e tabidir; fark, ilk konut indiriminin ticari mülke uygulanmamasıdır.
- ✗Konut birimini ruhsatsız olarak işyeri veya ofis olarak kullanmak — belediye şartları ofisleri ticari veya karma kullanımlı alanlarla sınırlar.
Uluslararası Farklılıklar
Çoğu piyasada ticari kiralar, konut kiralarına kıyasla taraflara daha geniş sözleşme serbestisi ve kiracıya daha az koruma sağlar. BAE'de ticari kiraya standart %5 oranında KDV uygulanır ve sözleşmeler her emirliğin yerel sistemlerinde tescil edilir. Türkiye'de Borçlar Kanunu'nun konut kiralarına ilişkin özel hükümleri çatılı işyerlerini de kapsar. Mısır'da yeni ticari kiralar genellikle Medeni Kanun'a ve sözleşme serbestisine tabidir. Suudi Arabistan'ın ayırt edici özelliği Ejar'da zorunlu kayıt ile icra belgesi olarak kalan konut sözleşmesi ve maddeleri değiştirildiğinde bu niteliği kaybedebilen ticari sözleşme arasındaki net ayrımdır.
